Afsluiting discussie erfpacht in de raad - D66: geen gevoelsbelasting!

woensdag 13 februari 2008

In de raadsvergadering van 14 februari a.s. worden niet alleen de plannen voor Scheveningen besproken, maar ook een onderwerp dat dankzij D66 prominent op de agenda is gekomen: de afschaffing van de erfpacht.

Helaas betreft het slechts een gedeeltelijke afschaffing van het erfpachtstelsel, maar een kleine overwinning is het niettemin voor een fractie die 2 van de 45 zetels in de raad heeft. Deze twee 'kwaliteitszetels' bewijzen zo keer op keer dat D66 het verschil maakt, het redelijk alternatief is, of onder wat voor noemer u het maar wil brengen.

D66 zou D66 niet zijn als niet ook kritisch naar het voorliggende raadsvoorstel is gekeken. Er is, zoals in eerdere berichten op deze website al aangegeven, een groot bezwaar tegen de voorgenomen heffing van 5% om het eigendom te verkrijgen. Jan Brink legt ons standpunt daarover helder uit in een opinie-artikel in de lokale krant Den Haag Centraal verschijnt: "D66 zal dan ook in de gemeenteraad pleiten voor een objectieve waardering van de waarde, namelijk 0 of 1 euro. Wij willen geen gevoelsbelasting."

Het integrale stuk treft u hieronder aan.
--------------------------------------------------

Grondprijs inclusief gevoelsbelasting.

In 2005 is in de Haagse politiek een discussie ontbrand over het Haagse erfpachtstelsel. Deze discussie wordt op 14 februari a.s. afgerond. Op die datum neemt de gemeenteraad een besluit over een nieuw gronduitgiftebeleid in Den Haag. Aanleiding voor de discussie was destijds de prijsstijging van heruitgifte van erfpachtgrond in de Vruchtenbuurt. D66 heeft toen een initiatiefvoorstel ingediend om de erfpacht in Den Haag af te schaffen. In 2005 kon ons voorstel niet rekenen op steun, een jaar later werd de keuzemogelijkheid voor volledig eigendom opgenomen in het collegeakkoord van PvdA, GroenLinks en VVD. Het kan verkeren.

Als initiatiefnemers van de keuzemogelijkheid tussen eigendom en erfpacht zouden we alleen maar blij moeten zijn met het voorstel van het college dat deze week wordt behandeld in de gemeenteraad. De voorwaarden voor het krijgen van het volledig eigendom zijn echter bizar en lijken op losgeld of een gevoelsbelasting.

Hoe werkt het Haagse erfpachtsysteem? Het erfpachtsysteem van tijdelijke uitgiften wordt in 1911 in Den Haag ingevoerd. De gemeente koopt grond en geeft deze vervolgens uit in erfpacht. De pacht bestaat uit een jaarlijkse vergoeding, de canon, die een vast percentage is van de grondwaarde. Die canon kan je periodiek betalen of afkopen voor een bepaald tijdvak (vaak: eeuwigdurend afkopen). De erfpachtrechten hebben een looptijd van 75 jaar. De veronderstelling is dat de woningen na 75 jaar zullen worden afgebroken en de gemeente, als eigenaar van de grond, dan gemakkelijk kan bepalen wat er met de grond moet gebeuren. De gemeente kan namelijk niet alleen als overheid (publiekrechtelijk orgaan), maar ook als eigenaar (private partij) opereren. Dat de huizen echter veel langer meegaan dan 75 jaar, veroorzaakt nu problemen.

Volgens de gemeenteraadsfractie van D66 zijn er drie belangrijke redenen waarom het erfpachtsysteem niet meer voldoet. Ten eerste profiteert de gemeente in het huidige systeem dubbel van waardestijgingen. De gemeente kan als overheid een hogere OZB-belasting heffen én de gemeente kan als eigenaar van de grond een hogere canon of afkoopsom vragen. De tweede reden is dat er sprake is van rechtsongelijkheid in Den Haag. Minder dan de helft van de huizen staat op erfpachtgrond en dat betekent dat de meeste grond in eigendom is uitgegeven. De ongelijkheid van rechten en plichten die hiermee samenhangen, is ongewenst. De derde reden voor afbouwen van het systeem is dat de gemeente veel meer wettelijke mogelijkheden heeft gekregen om invloed te krijgen op de bestemming van grond. Bij de invoering van het erfpachtsysteem in 1911 had de gemeente Den Haag nog niet de beschikking over instrumenten als: bestemmingsplannen, de Wet Ruimtelijke Ordening en de Wet Voorkeursrecht Gemeente (gemeente mag als eerst grond kopen). Eigendom van de grond biedt vandaag de dag amper extra mogelijkheden voor de gemeente en dat weegt niet op tegen de belangen van de huiseigenaar.

De vrije keuze die de gemeente nu wil bieden, is wat ons betreft positief. Het voorstel om 5 procent van de grondwaarde te vragen als ‘prijs’ voor het volledig eigendom is dat niet. In een advies van deskundigen staat het volgende: ”Grond in eeuwigdurende erfpacht met afgekochte canon heeft een vrijwel gelijke waarde op de onroerend goedmarkt als grond in eigendom. Het verschil bestaat uit de gevoelswaarde, het sentiment dat mensen hebben bij grond in eigendom boven erfpacht.” De gemeente wil voor die emotie 5% van de grondwaarde vragen. Dat betekent al gauw enkele duizenden euro’s. Volgens een persbericht van de gemeente is de Hagenaar “blij met de keuze tussen erfpacht of eigendom”. Uit een enquête blijkt echter dat veel mensen niet weten hoe het ingewikkelde erfpachtsysteem werkt. De verdere onderbouwing van het verschil tussen de waarde van erfpacht en eigendom is ook flinterdun: Een beperkt en statistisch onverantwoord onderzoekje in één straat, ‘marktdenken’ en vraag en aanbod vergelijkingen.

D66 zal dan ook in de gemeenteraad pleiten voor een objectieve waardering van de waarde, namelijk 0 of 1 euro. Wij willen geen gevoelsbelasting.