Kredietcrisis maakt duidelijk: gemeente heeft veel te grote reserves - deel I

vrijdag 17 oktober 2008

In de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën, stond gisteren onder andere op de agenda het deposito van 10 miljoen dat de gemeente Den Haag bij de IJslandse bank Landsbanki heeft staan. De discussie bracht nog eens onder de aandacht dat de gemeente Den Haag op dit moment structureel veel te grote reserves heeft.

Raadslid Jan Brink, sprak daarover wederom zijn zorg uit, in zijn bijdrage tijdens de commissievergadering. D66 heeft er in het verleden steeds op gehamerd dat de gemeente teveel geld op de plank laat liggen. Geld dat dan tijdelijk via deposito’s bij banken wordt ondergebracht. We hebben gepleit voor een betere planning van inkomsten en uitgaven. Dan heb je minder geld in kas en zijn de risico’s kleiner dat geld verloren gaat. Momenteel heeft de gemeente Den Haag ongeveer 450 miljoen euro kortlopend geld uitstaan. In totaal heeft de gemeente 910 miljoen euro aan spaargeld voor gemeentelijke investeringen opzij gezet.

"Ik kan al moeilijk aan burgers uitleggen dat de gemeente bedragen overheeft die in de tientallen miljoenen lopen, maar dit bedrag is echt gigantisch," aldus Brink.

Het college is bovendien een kei in het conservatief begroten van inkomsten en het uitbundig begroten van uitgaven. Daardoor blijft jaar in jaar uit geld over dat niet gelijk aan projecten wordt besteed. Het spook van de artikel 12 status (onder financiële curatele van het rijk) die Den Haag ooit had, waart blijkbaar nog rond.

Ook de rekeningencommissie sprak zich eerder kritisch uit over de structurele onderbesteding. De Rekeningencommissie gaf toen aan zich zorgen te maken over bestemmingsreserves die worden ingesteld voor een termijn langer dan drie jaar. Een langere termijn voor reserves betekent dat de argumentatieplicht voor het college om de reserves nog in stand te houden ook naar achter verschuift, waardoor het zicht van de raad op dergelijke reserves afneemt. De Rekeningencommissie vraagt dan ook terughoudendheid bij het instellen van langlopende reserves.

Lees ook:
Wethouder 'beroerd' van verlies tien miljoen euro - Klijnsma blijft antwoord schuldig(bron, AD/Haagsche Courant, Maarten Brakema)

De Haagse gemeenteraad moet voorlopig nog wachten op belangrijke antwoorden op de vraag hoe het precies kon gebeuren dat de gemeente Den Haag tien miljoen euro dreigt kwijt te raken omdat het op een rekening staat van de bijna failliete IJslandse Landsbanki. Wethouder Jetta Klijnsma (PvdA, financiën) gaat de politiek over een aantal fundamentele kwesties snel een brief sturen.

Zo is er nog geen definitief antwoord van de wethouder op de vraag waarom eigenlijk het geld op de rekening van Landsbanki werd gestort, terwijl er al vanaf begin dit jaar signalen zijn dat het niet geweldig gaat met de IJslandse economie en de banksector in het bijzonder. Volgens Klijnsma was de bank een 'stevige partij' en was er 'geen reden om het tegendeel te verwachten op korte termijn' toen op 15 mei van dit jaar het geld werd overgemaakt. Maar waarom niet werd gekozen voor een andere bank met ook veel rente - die er op dat moment wel waren - kon ze niet exact duidelijk maken, bleek gistermiddag tijdens een commissievergadering in het Haagse stadhuis.

Een ander punt werd aangekaart door D66-raadslid Jan Brink. Hij was diep de papierwinkel van de gemeente ingedoken en had in een bijlage van het 'uitvoeringsbesluit treasurybeheer' criteria ontdekt waaraan banken moeten voldoen waar voor maximaal één jaar geld wordt geparkeerd. Dat mag alleen bij 'buitenlandse, te goeder naam en faam bekend staande, grootbanken met de hoofdvestiging in een van de EMU deel uitmakend land' en/of 'buitenlandse grote banken onder Nederlandse wetgeving'. Het is twijfelachtig of deze criteria ook gelden voor de Landsbanki, betoogde Brink. Klijnsma kon staande de vergadering niet direct antwoord geven op vooral de laatste vraag, waarop zij beloofde daarover nog een brief te sturen aan de raad.

De gemeenteraad is in grote lijnen verdeeld in twee kampen. De ene vindt dat de gemeente Den Haag zich aan alle geldende regels heeft gehouden en dat Klijnsma en haar ambtenaren niets valt te verwijten. Zij konden niet voorzien dat er zo'n ernstige crisis zou uitbreken dat een IJslandse bank met Nederlands geld richting rand van de gletsjer zou schuiven. Het andere kamp erkent weliswaar dat iedereen zich aan de regels hield, maar vindt dat er ook iets verder gekeken had moeten worden. De ambtenaren van afdeling treasury van de gemeente hadden ook wat beter zelf moeten nadenken dan alleen het oordeel van de officiële bankbeoordelaars volgen. „Je moet met zo min mogelijk risico's met gemeenschapsgeld omgaan,'' aldus VVD-raadslid Ibo Gülsen. Maar, aldus PvdA-raadslid Bas Sepers: „Een garantie dat het helemaal nooit misgaat, kan niemand geven.'' Klijnsma zei zelf dat als ze destijds wist wat ze nu weet, ze dingen 'anders' zou hebben gedaan. „Je weet dat het kan gebeuren, maar ik vind het toch beroerd dat we dit geld hebben verloren.''